QOZLAGAN QAZAN
Bir zamanda bar eken, bir zamanda yoq eken, bir fuqare adamnın sekiz canhq qorantası bar eken. Qorantanm aş pişirmek içün olğanı olacağı ufaq bir qazançiğı bar eken. Bu qazançıqta pisken aşnen qo-rantanı toydurmaq zor ola eken.
Bir kün şu fuqarenift evine qomşusı kele. Ocaq üstünde asuvlı turğan qazançıqnın ufaq olğanmı körip:
-Bu qazançıqnıfi içinde ne pişiresiniz? – dep soray.
Fuqareninqarısi:
-Ne pişiresiniz değeniniz ne ya? Balalarıma aq-şamlıq aş pişireni, köresiniz de! – dey.
Qomşusı ona Eucur-Eucur baqıp:
-Ya siznin qorantaiıız pek büyük de, bu qa-zançıqta pisken aşnen toyalarmı? – dep soray.
Toymaylar amma, ne yapayıq, olğanı-olacaq mal-mulkümiz budır, – dey
Qomşusı fuqarenifi apaymı acıy. Ona özünifi evinde olğan büyükçe bir qazançıqnı alıp kele. Sofi ondan bu ufaq qazançıqnı bermesini ve bir qaç kün-den büyük bir qazan tapıp kelecegini ayta. Fu-qareniîi qadını bu sözlerni eşitkeni kibi, küycli qa-zançıqnı berip yibere. Bu pek ayneci bir adam eken. O, fuqarenin qadınından qazanni ala da, evden çıqıp kete. O, doğru, köynin mollasına bara, biraz vaqıt oturğan son, molla ofia baqıp:
-Nege keldin? – dep soray.
-Nege kelir bellediniz, molla aqam, barayımda, sizni bayramlıq evime ziyafetke çağırayım, dep kel-dim,-dey.
Molla külümsirey:
-Barır edim amma, bugün aqşam qadının evine çağıruvhm, – dey.
-Ey, ne yapayıq, çağınlğan sofi ebet ba-racaqtırsız daa. Lâkin, molla aqam, siz mana özüniznin büyük qazanınıznı beriniz de, men çoq etip sarma pişireyim, yarın saba sizge de ketiririm, sıcaq-sıcaq aşarsınız, – dey.
Molla sevinip:
-Apay, tur, qazannı al da ber, saba ketirecek! dey.
Mollanın qarısı tördeki evde turğan qazanıru alıp bere.
Fuqarenin qomşusı qazannı alıp, evden çıqa. O, evden çıqqanı kibi, mollağa apayi:
-Endi o Eınzırlarğa qazanımıznı da berip yibere başladın,-depsomurdana.
Molla qarısına:
-Apay-apay, men qazanımıznı nafile ber-medim, saba yarım qazan sarma ketirecek, sıcaq sıcaq aşarınız, – dey.
Ekinci künü sabası molla sarmanı bekley, amma fuqarenin qomşusı ne qazannı, ne de sar-malarnı ketire. Bir kün bekley, beş fuqarenin qom-şusı qazannı ketirmey. Altıncı künü fuqarenin qom-şusı mollanın qazanmen, yarım qazan sarma ve bir de ufaq qazaqçıq alıp kele. Molla öz qazanmı ve sar-manı ala, amma ufaq qazançıqnı almay. Lâkin fu-qarenifi qomşusı mollağa ufaq qazançıqnı da uzatıp
– Bum da alınız, molla aqam, bu -sizin qa- zanımznın balası. Em siz menim qabaahmnı ba ğışlanız, vaqıtmda ketiralmadım. Ketirecek olğan künümnin sabası qazanıfuz tuttı da qozladı, dört kün yerinden turmay yattı. Bir künçik de ra- atlanayım, dedi. İşte bugün altıncı künü sizge alıp keldim, – dey. Molla öz qazanını ve qazannıfi ba lasını quvana – quvana qabul etip ala. Fuqarenifi qomşusı savluqlaşıp çıqıp kete. Bir qaç künden sofi bir daa kele ve kene mollanın büyük qazanmı soray. Bu sefer molla iç bir şey soramayıp, rafta turğan qa- zannı alıp bere. Molla öz qarısına:
-Ah, bu deli bizge bir qazan daa alıp kelse edi, -dey.
– Qarısı razı olıp, başını sallay.
Fuqarenifi qomşusı qazannı alıp bara da, fu-qarenin qarısına:
-Men sizin qazanınızmn yerine bu qazannı ke-tirdim, şimdi siz menim qazanımnı qaytarıfiız, -dey.
Fuqarenifi apayı onın qazanını qaytarıp bere ve ona teşekkür ayta. Molla bir kün baqa qazan yoq, beş kün baqa qazan yoq, on kün baqa, amma fu-qarenifi qomşusı qazannı kene qaytarıp ketirmey. Bir qaç kün daa keçken sofi, o adam kele, amma qa-zannı alıp kelmey.
O, mollanın evine kelgende, çırayım sıtıp, ağ-lamsırap kire.
Molla ondan:
-Ne oldı ya? – dep soray.
-Ne olğandır deysiniz, molla aqam, anavı sizin qazamnız Eastalandı, derdine çare tapalmadım, öldi de ketti, – dey.
Molla açuvlanp:
-Oy, aqılsız adam, cansız qazan olermi?- dep darılıp başlay.
“Ya, molla aqam, cansız qazan qozlağanda, yaxşı edi de, ölgende yaramaymı? Qozlamağa bil-gen qazan olmege de borcludır, – dep mollanın evin-dep çıqıp kete.