4 Nisan, 2025
0 Comments
2 categories
| Ertengı : Necdet ÖZEN |
| TOTAYKIZ’DIN ŞEVRESI |
| Evel evel zamanda, topal bike sır cuvurup şeltekmen suv tasıganda, sokur bike süslenemen dep piyalaga karaganda, taz bike de şaşın cayıp taraganda, köp Nogaydın yaşagan avullarından birevinde, bir akis akay oturadı eken. Bu akaydın atı akis bolmasa da özü bek akis bolgan üşün o avulda oturganlar da cuvuk avuldakılar da onun atın mıtıp akis degenler. Özündün balalarıman bikesi bile akis dep aytkanlar. Bu akaydın malları tarlası köp, özü de bay kisi eken. Bikesimen üylengen son bunlardın üş ulları bolgan ama özü de bikesi de kız baladı bek süygen üşün kızımız bolmadı dep mugayadı ekenler.Bir kıştın künü akaylar cıyılsıp bir üyde anlatıp oturganda, akis akay kız baladı bek süygenin ama bolmaganın aytkan vakıtta, üyerdeki akaylardan birevi:Sen akis bolgan üşün kuday saga kız bala bermiydi, bu akislikti tasla dep seleke etken.Akis akay da: Kız balam bolsun iş akislik etmiyikmen dep söz bergen.Köp keşikmiy bikesi bir kız bala tapkan, bek süyünüp atın Menaruv dep ataganlar. Menaruv’dün özünden üyken abiyleri sırasıman üylengenler. Kenşekler akaylarındın karındaslarıman, cuvuk kızlarına atın aytmay aruvkız, kencekız, totaykız dep aytılgan üşün bu abiylerindin üş bikesi de Menaruv’ge atın aytmay TOTAYKIZ degen. Onun üşün bu kızdın atı totaykız dep anılatagan bolgan. Akis akay da akislikti taslagan boladı eken amma yene de arasıra akislik yasaydı eken.Akis akaydın azbarına canasa Aksiyit degen birevdin azbarı bareken. Bu Aksiyit de malı köp bay kisi eken. Künlerden bir kün bunun koyların bakkan şobanı keşe uyklap, koylardı Akis akaydın egivli tarlasına kaşırgan, koylar eginlerdi caypap cegenler. Köydün kartları cıyılıp ne gadar zararı bolganın anlaganlar, Aksiyit de Akis akayga parasın ödegen ama Akis akay:Şobanına ayt menim tarlama koy kaşırıp eginlerimdi caypasa senimen endi katnasmam da körüşmem de degen.Aradan bir vakıt geşkenson şoban gene uyklap koylardı kaşırgan. Koylar birkaş tarladakı eginlerdı caypagan ama arada bu Akis akaydın eginlerinden de cegenler. Kartlar gene cıyılıp zararların aytkanlar. Aksiyit gene parasın bergen. Ana birevleri paraların alsa da Akis akay almagan. Ne gadar calbarsalar da kabıl etmegen. Ekevindin azbarlarındın arasındakı kalavdın üstüne kerbiş salıp östürgen. O künden son özündün azbarına Aksiyit’tin bir tavuğu bile kaşsa soyup kalavdan anyaka attıratagan bolgan. Araga ne gadar kart, aksakal kirse de kıyışlığın, akisliğin koymağan.Aksiyit akaydın totaykızman akran bir ulu bar eken. Bunlar barabar öksenler, cetken kızman, ul bolganlar. Toylarda, cıyınlarda barabar cürüp birbirevlerin bek süygenler.Aksiyit akaydın ulu askerligin yasap kelgenson Totaykız’dı maga ayttırınız dep anasına, atasına aytkan.Anasıman atası:Bu akay bek yaman akis gene kıyışlanır bu kızdı bizge bermez deseler de ulları anlamay, tınlamay alınız dep aldında onlardın üylarine cavşı cibergen.Cavşı Akis akaydın üyüne kelgen de Akis akay:Onun balasından başka kim ayttırsa kızımdı berermen ama onun balasına bermem dep cavşıdı kuvup cibergen.Avuldun kartları araga kirip moyun moyun ber dep calbarsalar da Akis akay kızın bermegen.Caz pitip arman köterilgenson avulda yasalgan toylardan birevindin kına keşesinde, Totaykız, kelin kaşkan üyde anavbir kızlarman barabar catıp kalgan. Avuldun caslarındın çınatay parmaklarına süygen kızları kına cagadı ekenler. O keşe Totaykız da Aksiyit akaydın ulu Böramet’tin çınatay parmağına kına cakkan, kınadı da bezmen oramay, özündün üyde kelinlik çeyizi üşün gergepte işlegen aruv bir oyalı şevresimen baylagan:Menim atam bek akis, meni saga bermiydi, men de atamdın aldından geşip saga kaşalmayman, atam bermese de başkasıman da men üylenmem, bu şevre saga atıram bolsun dep aytıp bergen.O vakıttan son ayttırganlarga Totaykız barmagan, meni al dep kaber cibergen kızlardı da Böramet almagan. Ekevi de otuzar casın geşkenler. Künlerden bir kün Totaykız avurgan. Atası doktorlarga aketip karatsa da şare tabamaganlar. Kün künden irigen, bır kün kelip Totaykız anyaka köşken. Böramet de o ölgenson üylengen ama onu mıtalmay, er kün erte turup mezarına ketatagan bolgan. Endi men üylendim, onu mıtayım dep, Totaykız’dın O’ga kınada baylagan şevresin mezarındın bas kazıgına baylap duva etip üyüne kelgen.Akis akay da Totaykızdı bek süygen üşün kün aşırı mezarına ketip duva etedi eken. O kün karagan, kızındın mezarındın bas kazığında aruv işlevli bir şevre baylavlı. Şevredi alıp üyüne kelgen, bikesine aylanıp:Mına şevre kızımızdın bas kazığında baylavlı edi, kim baylagan diysin degen de bikesi:Senin bu akisliğinden kızımız ketti, onu bek süygen Böramet baylagandır. Kızımızdı oga bermiy süygeninden marazlatıp öltürttün. O şevre kızımızdın kına salganda Böramet’tin çınatay parmağına oragan şevresi bolayık, akel mında men ana bir şevrelerindin arasına cıyıstırıp casırayım degen.Akis akay şevredi bergen ama akılından kızı iş şıkamagan üşün, bikesindin cıygan bokşasından şevredi algan, koyları eginlerin caypagan künden beri aldından geşmegen Aksiyit akaydın porta kapısına barıp, kapıdı aralap azbarga kirgen.Böramet, men keldim dep bakırgan. Akşam üstü bolgan üşün aksana da ötmek cep oturgan Aksiyit, korantaden tısyaka şıkkanlar. Bir de karasalar kapıların aşmagan Akis akay kolunda bir şevremen tigilip turu. Aksiyit akay yene de:Kel kir işkerge dep aytkan da Akis akay işkerge kirmiy şevredi Böramet’tin koluna aketip berip:Bu şevre Totaykız’dın saga kınada baylagan şevresi, tuvayık kızına uluna bu menim kızımdan atıra kalsın. Men bek kıyışlık, akislik etip sizdi ayırdım ama peşmanman dep aytıp, közünden eki cas tıgırgan. Sora da aylanıp üyüne tuvra şıgıp ketken. O künden son akis akay birttaga akislik, kıyışlık yasamagan.08 Ekim 2OO7Necdet ÖZENAktepe (Rıpkıye) – Alpu – ESKİŞEHİR |