Musa Kurmanaliyeviç Kurmanaliyev
(Stavropol, 15.3.1894-1972)
Musa Kurmanaliyeviç Kurmanaliyev 15 Mart 1894’de Stavropol’ eyaletinin Kara-Töbe köyünde
fakir bir çiftçi ailesinin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Babası onun okumasını ister ve onu sekiz yaşında bir mollanın yanma okumaya gönderir.
O zamandan sonra, genç okumaya ve bilgiye yönelir. Arapça okur, gramatiğini inceler, ilim öğrenmeye yeteneği olduğu anlaşılır. Fakat okumaya çok imkan bulamaz, o arada babası ölür ve ona ailesine bakma görevi düşer.
Dağıstamn Açikulak Rayonunda Nogay aydını Abdul-Hamid Canibekov ile karşılaşır. Bu karşı-
laşma geleceğin şairinin talihinin açılmasına önemli bir sebep teşkil eder. Canibekov ona öğretmenliği öğretir ve Nogay ders kitaplarmm hazırlanmasına sebep olur.
Musa Kurmanaliyeviç Kurmanaliyev ilk şiirlerini okuma kitaplarında yayınlar. 1931 yılında onun ‘Balalar üşin zaman yırlar’ denen şiir antolojisi çıkmış, 1940 yılında ‘Bolat ulı Bâtirbek’ masalı yayınlanmıştır. Altmışlı, yetmişli yıllarda yazdıkları, iki şiir antolojisine girmiştir.
Birincisi ‘Kanatlı yürek’ (1968), ikincisi ‘Şöllik tarvısı’ (1969) isimlerini taşır. Yazdıkları vatanı, halkı ve çalışma hakkındadır. Musa Kurmanaliyeviç Kurmanaliyev 1972 yılında ölmüştür.

DOSLIK
Ar bir halkta, âr-bir tilde bir söz bar:
Ol söz bolsa mıradımız, karimiz,
Ol söz ben de yer yüzinde âdemler,
Suvda batpas, otta yanmas, irimes.
Ol söz ben bolmas bir de korkımş.
Halktı etip ömirlerge ol kardaş
, Om man da alga bara ar bir is,
Mollık bola, yaşavga da, bek tınış.
Ol sözde yok yat âdemlik, kart-yaslık,
Ol etpeydi yüreklerde kısaslık.
Ol söz ben de yaşav kalay yaraşık,
Mine ol söz – halklar ara ten-doslık.

DOSTLUK
Her halkta, her dilde bir söz var:
O söz olsa muradımız, işimiz,
O sözle yer yüzünde insanlar,
Suda batmaz, ateşte yanmaz, erimez.
O sözle hiç korku olmaz.
Halkı o sonsuza dek edip kardeş,
Onunla yolunda gider her iş,
Bolluk olur, hayatta barış.
O sözde yok, yabancılık, yaşlıltk-gençlik,
O etmez yüreklerde kısaslık.
O sözle hayat ne kadar güzel,
işte o söz – halklar arası arkadaşlık-dostluk

HALK ÜŞÜN TÜS KÖRMESE…
Yaynap turgan tereklerdin
Körki – yasıl yapırak.
Er kaplagan ösimliktifi
Tüp anası – topırak.
Akkan yılga suv anası-
Tav karı man şokırak.
Âdemlerdi körkli etken
-Taza kiyim – opırak.
Yaynap ösken tereklerden
Ne hayır bar yemissiz?
Topıraktan ösimlikke
Ne payda bar bir küşsiz?
Ösimlikti suvgarmasa,
Yılga suv da hayırsız,
Yapıraklar körkletse de
Ne payda bar önersiz?
Özi üşin uyklap ta,
Halk üşin tüs körmese,
Tuvgan elin, tuvgan halkın
Bayıtuvga es bermese,
El kullıgm, ortak isin
Yüritüvde şet tursa,
Bir kaygısız, ol âdemge
Önerdin ne paydası?

HALK İÇİN DÜŞ GÖRMESE…
Göz kamaştıran ağaçların
Güzelliği yeşil yaprak.
Yeri kaplayan bitkilerin
Asıl anası toprak.
Akan ırmak, su anası –
Dağ karı ile kaynak.
nsanları güzelleştiren –
Temiz giyim-giysi.
Göz kamaştırıp büyüyen ağaçlardan
Ne fayda var yemissiz?
Topraktan bitkiye
Ne fayda var bir güçsüz?
Bitkiyi sulamasa, Irmağın
suyu da faydasız,
Yapraklar süslese de,
Ne faydası var becerisiz?
Kendi için uyuklayıp da,
Halk için düş görmese,
Vatanını, milletini
lerletmeye fikir etmese,
Vatanının işini, ortak işini
Yürütmede kenarda dursa,
Kaygısız böyle bir insana
Beceriden ne fayda?

DOS-ADANAS
Dos izlesen özine,
Karama tek sözine.
Birevler iygi sözli,
Özleri eki yüzli.
Dos tutsan ondaylardı,
Sağa âzirler kaya, urdı,
Aramlıktı sagmar,
Özi tınış oltırar.
Şıntısı man alal dos
Sennen yanın ayamas,
Yamanma, yahşına –
Keler senin kasına.
Mundaylar man bolsan dos,
Ölgenşege ayırılmas.
Doska namart eş ofvmas.
Eş bir isi onalmas.
Tenindi ayırıp bil;
Smaskan son sen dos bol.
Alal dosın – adanasm,
Adanastan aldanmassın


DOST-AĞABEY
Dost araşan kendine,
Bakma sadece sözüne.
Bazıları iyi sözlü,
Kendileri iki yüzlü.
Dost tutsan öylelerini,
Sana hazırlar kaya, çukuru
Fenalığı özler,
Kendi sakin oturur.
Hakikaten doğru dost
Senden canını esirgemez,
Kötü gününde, iyi gününde
Gelir senin yanına.
Böyleleri ile olsan dost,
Ölene kadar ayrılmaz.
Dosta namert (olan) hiç onmaz.
Hiç bir işi yolunda gitmez.
Arkadaşını seçmeyi bil;
Sınadıktan sonra dost ol
Doğru dostun – kardeşin,
Kardeşten aldanmazsın.