Bozlav (Bozlak, Bozlağı)
Ağıtlar Ölüm ve cenaze dolayısıyla söylenen folklorumuzda dikkate değer bir türdür. Cenaze törenlerine bağlı gelenek ve göreneklerimiz, tarih bo-yunca birikmiş olan belgelerde kayıtlı olduğu gibi, çeşitli devirlerde Orta Asya, Anadolu ve Türklerin yerleşik oldukları diğer yöreleri gezmiş olan yerli ve yabancı seyyahlar tarafında muhtelif eserlere kaydedilmiştir. Bu mesele konumuzun dışında olduğundan ötürü, fazla üzerinde durmayarak, yalnız bilimsel araştırıcıların dikkatine sunmakla ye-tineceğiz. Bu geleneklerin önemli bir kısmı günümüzde de yaşamaktadırlar. Bozlav Dobruca’da Nogay Türkleri’nde hala mevcuttur. Diğer Türklerde de (Kırım ve Yörüklerde) daha nadir rastlanır. Bilgimize göre, bu gelenek “bozlakğı” şeklinde güney ve orta Anadolu’nun birçok bölgelerinde de yaşamaktadır. (Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu, yeni baskı, Ankara, 1988, s. 218). Aslında
bir ezgidir. Bu ezginin konusu acıklı türkülerdir. Anadolu’da “Afşar bozlağı” ismi altında bilinmektedir.
Dobruca Nogaylarında, bazı köylerde, hatırlattığımız ezgi “bozlavcı” denilen bir kadın veya erkek tarafından söylenmekte idi beşon yıllara kadar. Cenaze kafilesinin önünde yürüyen veya cenaze evinde, mevta yıkanarak kefelenirken o evde bulunan bozlavcı söylerdi bu acıklı ezgiyi ve mevtanın yakınları ve cemaat için için ağlardı.
Bozlavcının elinde bir top anahtar bulundurdu. Ara ara bu anahtarlardan birini (açkış) atardı ve bozlardı. Manası ölüye öbür dünya kapılarını açmaya yardım edecekti bu anahtarlar. Her halde İslam öncesi geleneklerimize dahildi bu şekilde bozlau adeti.
Dobruca Nogaylarmda hala söyleyen bozla vlardan bir kaç misal:

AÇITLAR (BOZLAVLAR) 1
Kara kozı soydılar
Salvarege saldılar
iş alatın aldılar
Öleceğin tuydular
Cüreşigin’tot bastı
Aynanayım bavurım
Aynanayım Borali’m

Ay anayım, anayım
Seni kaydan alayım
Bebiylerin caş kaldı
Otırgan yerin boş kaldı
Aytkan sözin hoş kaldı.

Sen kaytılmaz collarga
Ötip kettin evladım
Yetmişke kelgen abannı
Asret ettin evladım.

Azrayil keldi erekke
Ne’ kasmadın terekke A
kıytkaydıngı közınni
Akşaytkaydm tişinni
Bermegeydin Azrayil’ge canıngra
Ihı… ıhı… ıhı…

Otka ketti oyıldı
Suvga ketti coyıldı
Velişa caşran adı,
Bo dünyadan coyıldı.

Satranş edi cüregim
şatal esim,
Endi izlep sacınarman
kölet kesin.

Satranş kölek üzüldi,
Şatal cürek süzüldi.
Bebiylerin caş kaldı,
Otırgan çerin boş kaldı,
Aytkan sözin hoş kaldı,
Ay bavurum, bavurum!

KÖKKÖZ (MAVİ GÖZLÜ) BAYDAR
– Üzümtükler –
Kurban Bayram kesesi Salıncakm bastılar,
Otız kıznıng işinden Meni (de) alıp kaştılar.

Kökköz bayar karşımda Tüfekke şaşma totıra,
Dört köşede dört popaz “Dinin’ ber” dep şektire,

Basımdaki pesimni Atma nokta astılar,
Moynımdakı altınım’ Betime tamga bastılar.

Tabanımdan astılar, Betime tamga bastılar,
Orun üşün ölmedim, Gene dinim bermedim.

Boynundaki altınım Betime tamga pastılar,
Men dinimni bermedim, Popazlar colga attılar.

Ketir gemi ketiyik Anayga, babayga cetiyik
Anayga babayga bargan son Közaydm(da) toylar etiyik.