AVDARMA
Müneş ayyiymen torunu Meveş ekevi calgız yaşaydılar. Akayı Börselim seperberlik ke ketip birttaga kaytmagan üşün caslay tul kalgan Müneş ayyiy. Akayı seperberlik ke ketkende üyken ulu Bekbolat eki casın tolturmağan, kişkene ulu Kencekay’da taga tuvmagan edi.Börselim ketkenden üş ay sora tuvdu
Kencekay. Akayındın kelmiyigi belli bolgan son özündün tuvganları,akranları kelip üylen dep aytsalarda eki baladı iyirşen aketip barıp kayda sıyarman dep üylenmedi.Özündün atası oga özü ölgenşek karadı,ölgen son da biraz tarla tasladı.Akayı Börselim’den kalgan tarlalarda bar bolgan üşün bek korluk körmedi. Canı cetme bala bolyatkanda üyken ulu marazlanıp avurup anyaka köştü. Kişkene ulu Kencekay östü.Askerge ketmiy onu köylerinden Zemine’men üylendirdi.Ulu askerden kelgen son şimdi barabar bolgan torunu Meveş tuvdu.Kencekay leşperlik yasap işlerin tüzeltti koyları sıyırları köbüydü bay kisi boldu ama onunda ömürü uzun tuvul eken avurup anyaka ketti.Kelinimen ekevi birde kişkene kız torunu calgız kaldılar. Kelini Zemine’de aruv kuylu cuvas bir kıskayaklı edi ama ogada ecel erte keldi. Meveş ayyiydinde üyleniyik cası köpten geşken üşün ulundan kalgan Meveş’ti bavruna bastı onu aldında köyde okuttu,Köydeki mektepti pitirgen son şerdeki mektepke ciberdi.Mektep aşılganda şerden üy tuttu. Kışlardı şerde,caz bolsa köyde oturup Meveş ti okuttu.Şerdeki mektep pitken sora, Torunu imtanlardı kazanıp okuyman degen üşün koyların sıyırların kış bolsa karagan ırgatlarına col berip onlardı sattılar.Taga üyken mektep Ankarada eken, ondan bir üy tutup altı cıl onda oturdular.Üyken mektep te pitken son köyge kaytıp keldiler.Meveş doktor bolup şıktı.
Şerde bir astanege tayin ettiler. Meveş,bir ay sora ketip işke baslarman akırındada üy tutup otururmuz dedi nenesine.Deniz kenarı, kıdırma ne bilmegenleri üşün köylerinde ediler. Komşularındın kızı Kurtbike kelip:
– Cuvuk köyde toy bar, bizde şakırtuvmuz,tırsıgadı bosa Meveş’ti de aketiyik kına keşesine kalırmız dep aytkanıman. Meveş;
– Okumaktan vakıt tabıp toylarga nege ketalmadım, Kına keşelerin nesin tuyatagan edim ama iş ketmedim, akranlarımdın köbüsü üy bolup bala şagaga karıstı,bek akranımda kalmadı ama kenede ketip körüyüm dep ayttı nenesine
– Ket kızım dedi Müneş kurtka,toy körürsün. Bılay dep aytkanson,üstüne töseklerin corkanların üygen sandıktın üstündeki tösekti corkanlardı cerge tüsürüp sandıktı aştı işinden özündün cas kızlığında kiygen kadipe pistanın,basına takkan takıyasın, pistandın işine kiyilgen kaptanın şıgardı.Pistandın üstünden beline takkan kelinlik kümüs kemerimen eki altın sırga dı bir minsiz orap salgan tastardı şeşip şıgardı.Uşları kızıl anyakları kök cünden örülgen uyuklardı kiygizdi torununa.
– Menim kelinliğimden casırıp taslaganlarım mına bılar,üstüne uyayıktay bolsa kiyip ketersin.Endilerde bunlar kiyilmiydi ya dünya közümen senin kiygenindi körüyüm dedi.
Meveş,nenesindin kiyiyklerine karadı,kuvanıp kiydi.Üstüne tamam keldi.Basına işlevli şember baylaganıman eveli vakıtlarda köydeki kızlardın kiyingenindiy boldu.Onlardı toyga aketiyik at arabasına dört kız taga mingizgen Kapar cakaydın ulu Dıralı atların şabıp keldi.Arabaga Kurtbike’men ekevide mindiler,minyatkanda Meveş nenesine aylanıp:
– Toylarda şın ne aytadıekenler, endilerde bek aytılmaydı diydiler ya aytsalarda tınlasak degenimen arabadakı kızlar :
– Östük endi biz, tıgırgan arabaga cetemiz
– Savlukman kal sen ayyem,toy yasamaga ketemiz. Dep şınlaganda Müneş ayyiyde:
– Biraz taga ösünüz kökke cetsin kolunuz
– Savlukman ketiniz, carık bolsun colunuz , dep şınlarına karşılık berdi.Kızlar külüsüp dürkü aytıp colga taman tüstüler.Onlardı ozgargan son Meveş ayyiy üyüne kirdi ama mina Kapardın ulu biraz tentektir anav arabadı aruv aydap savlukman aketip akelse, köydün kıbla bayırın avgan son avdarma degen bir oy bar üyerden atlardı şapmay yavaş geşse dep tüsündü.Kızlar toy üyüne bardılar.Şalgıcılar şıgıp şakırtuv avası şaldılar.Kız kaşkan üyde kına keşesi cıyın boldu.Meveş tin kiygenleri köp evelden kalgan üşün, caslarda kızlarda bir minsiz oga karadılar. Caslardan birevi Meveş’ti körsetip özüne makıl bolganın adanaslarına tıngırdadı. Şuga şın aytayık dedi. Meveş te özü işinden,bilmiymen ya mınavlar endigi şın aytsalarda mende tınlasam diyatkanda karanlıkta üymelesken caslarman cıyılıskan kızlar bılay aytıp şınlastılar :
CASLAR : Altın kümüs tagınıp kadipeler kiygensin
Kaysı avuldun kızısın, kimlerdensin
KIZLAR : Cat tuvul tat tuvulman, mende cuvuk avuldan
Tanımadınız matüvler, mende Nogay kızıman
CASLAR : Nogay kızı ekensin, şıgıp oyna körüyüm
Maga makıl boldun, atana cavşı ciberiyim.
KIZLAR : Tarla aruv aydalsa, ayrık pitmez
O saga ten tuvul, casında cetmez.
CASLAR : Menim casım cetmesede, kart cas kayda
Ten’i cok bosa ne karap cüredi toyda
KIZLAR : Bılay cıyılssanız kızda casta coytulmaz
Siz özünüzge karanız,bizdiy kız tabılmaz.
Bılay aytıptaga köp şınlastılar,Meveşe bek süyünüdü.O keşede cıyın darkalgan son kına keşesi boldu.
Yene o keşe Müneş ayyiy tangaşek uyklayalmadı.Tan ağarganda uyklap kalıp üylege tuvra turdu Azbardın işinde tögerekti aylandı.Ketektin kapısın aşıp kalgan birkaş tavuktu şıgarıp olardı cemledi.Komşusu Şadiye’din azbarında duman tütepyatır, uyaka taman ketip kalavdan karadı. Azbarda kazan asıp astına ot cakkanlar,Şadiye bikedin eki kelini bulgur üşün biyday kaynatıpyatırlar, Müneş ayyiy di körgenimen kelinlerden birevi oga aylanıp;
– Erte turar edin ayyem üylegeşek körünmedin dedi.
– Bu keşe uyklayalmadım, meni bun bastı,tanga cuvuk uyklap kalganman.Meveşte cuvuk avulda toy bareken merak etip cürü edi onda akettiler, üyle avdı kelmediler.Kelindi uzatıp tüsürgenlerdir endilerde kelirlerya;
– Kimdin arabasıman ketti dep soradı kelindin birevi.
– Kapardın ulu Dıralı eketti dedi Meveş ayyiy.
– Aman ayyem dedi kelin, Kapar akaydın balaları bek tentektir, ana avdarmadan geşyatkanda atlardı şabıp aydamasa barlim, dedi.Meveş ayyiy de :
– Onun balları tentek ya işlerinde en aruvu Dıralı o da direkke baylı diydiler arabadı nedi avdarıp birşiy bolmagayyedi dedi.Bılay etip konuşyatkanda coğar yaktan Dıralı’din atların arabasız cuvurup kelibyatkanın kördüler.Meveş ayyiy onlardı körgenimen üyaka taman cuvurdu, avdarmaga barmay özüne taman altı kızdın külüsüp kelyatkanın kördü.Cuvurup barıp Meveş’ti kuşakladı,kadipe pistanı suvlangan edi.Ne boldu dep soraganda Meveş :
– Neniy korkma birşiyimiz cok Kelindi uzatıp tüsürgen son arabaga tolusup köyge kaytyatır edik.Akşam bizge şın aytkan caslarda bir arabaga tolusup artımızdan keldiler,Dıralı’de onlar cetişalmasın dep
atlardı aydadı, avdarmaga kelgende coğardan colga bir tas tumalagan, arabadın tegerşigi oga keldi bolayık araba avdarıldı bizde Karadere’din suvuna tumaladık ya suv say bolgan üşün kiyiyiklerimiz suvlandı.Biz kızlarda birşiy cok ama Dıralı’din süyegi ıncınıp koyu,men özüm karadım sınmagan. Toy’ga ketkenimde bek aruv boldu neniy,toylarımızdı sagıngan ekenmen dedi. Sorada avuldan caslar,akaylar ketip Dıralı’dı akeldiler.Ondan burunda üyerde birkaş araba avdarılgan üşün cuvuk avulga ketilgen at arabası colundakı o cerdin atı zaten AVDARMA dep aytılatagan edi.
24.OCAK.2008
Necdet ÖZEN
Aktepe (Rıpkıye)Alpu-ESKİŞEHİR