SÜYÜM BÜKE BEYİTİ
Takdirden adem ozbaydi, Bir kuday tüzgenge
Kudaydin kuli bir zaman kazaga tüzgendey.
Ming bes yüz onbeste bu dünyaga kelgenmen,
Ata-ana devleti es ketpes dep bilgenmen
Ata-ana kolinda bir kaygi da körmedim,
Bu kaygilar körermen dep esaplap ta yürmedim
Süyimbike atim, Nogay zatim, kayda menim yas davletim,
Sabiy sagim, nurlu yüzüm, mirza kizi bolgan baktim
On segiz yasima tolgan saklarimda
Han hatini boldim men ata-ana yaklarinda.
Kirimhan kazaga akeldi taktirim,
Kazanning yas hani Yengali boldi erim.
Yengali Han öldi bir zalim kolinnan,
Endigi kazalar taydilar yolinnan.
Hanbike bolganim, eki yil turganim,
Tul kaldim kaygili, han dünya yogaldi.
Süyimbike atim, Nogay zatim, kayda menim yas davletim,
Siluv sagim, nurli yüzüm, han bikesi bolgan vakitim.
Kirimlik Safagerey kazanga han boldi,
Üs hatini bolsa da, dörtünsige meni aldi.
Düniyalar kavifli, zamanlar kaygili,
Kazanga küslü padisahlar köz saldi.
Kazan isi tinissiz, düspan bari biline,
Devleti bar kisiler kire kisi tiline.
Safagerey vakitinda bek köp boldi sogislar,
Ar kaydan yav kelgennen avir boldi soliklar.
Ömirim ötti on dört yil Safagerey han minan.
Kazan sahar köngilsiz yolda tökken han minan
Sahar tisinda sogis, isinde tolgan afat
Sol tinissiz vakitta Safagereyim vafat
Eki yaslik ulim, közim nuri kulinim,
Ötemis-Gerey im kaldi yetim, bilbilim.
Süyimbike atim, Nogay zatim, kayda menim yas devletim,
Özim de tul, ulim yetim, kayda menim tinis vakitim.
Meskuv hani kazandi almak bola özine,
Kazanlilar pitne asa, karamaydilar sözine.
Meskuv hani ögitti kartti, yasti yigitti
Beringiz maga, _dep, tutarman yebir etpey.
Mirzalar söz anlamay, küsleri az sogiska,
Nese kabat söz bizip, bardi olar solikka.
Solik sartin tagi da bu mirzalar bizdilar,
Nogay, Kirim, Kazanlilar türli yerge tozdilar.
Han ornina han bolip turalmadim pan bolip,
Alsizlendim mirzalarga, yüregim bavirim kan bolip.
Bacaralmay isti, tinglatalmay kisidi,
Ar kaysisi bilgen bolip yürittiler bu isti.
Han kabiri üstine kurdirdim tas minare,
Oylandim: Özüm ölsem de atim köp yilda kalar.
Minaredi kurganim köngillendirer elimdi
Kazandaki kinezler özi tinis bolarga,
Ar kaysisi kol salganlar meni yesirge alarga.
Emre boldi ketpege, küymelerge yetpege
Közlerimnen nur ketti, bilmeymen ne etpege.
Meni tutip, eki adem oltirttilar arbaga
Takat, vakti kaldirip, küyeme yanina barmaga
Süyimbike atim, Nogay zatim, kayda menim yas devletim,
Köngilim mungli, Yüzim sari, yesir vakitim.
Közim saldim halkka, köbi yilap uzata,
Kaysilari dep yuvanta
Saar tamam gürldey, yilay-siktay davisi,
Maga tüsken kaygilar mirzalrding tavisi
Oylap aldim, Kiyamet bolganma ale bugin dep,
Tagi oylandim: yilaysilar mendey kimik tuvil dep.
Barip yetkende deryaga, kirittiler küymege.
Aziz tillerim baylandi, bilmeymen ne söz demege.
Kaysi aytadi:alveda, kaysi aytadi alfirak
Halk haldi yigilip, küssiz bolip firak ta
Küsli ademler yuvikta, Kalganlari yirakta
Volga ga sikkanda, karadim men kalaga,
Kaldi yilap kazanim, usap öksiz balaga.
Dedim: Miskin Kazanim, tüstü tacing basinnan,
Kalding bugin davletsiz, yasma agar yasingnan
Kayda kaldi satligin, kayda sening bayligin?
Körer közge belgili, azir kul, yarliligin.
Bosap kaldi saraying, nurim ketti yüzimnen.
Süyimbike atim, Nogay zatim, kayda menim yas devletim,
Han sarayda tuvgan edik, bugin kaldik yesir, yetim
Minarem körindi köp yerlege yetkense,
Tagida bir yiladim, ellerim pitkense,
Dedim: Ya rabbiy, minarem , bilmeysing, kayda baram!
Kaldirdim endi seni, taktirge yoktir sarem.
Han üstine kuralding, tastandir sening asting
Ömirlerge kalarmiz; Seni men menim atim
Solay söylep barganda, minarem de yogaldi,
Yogalivga sebep sol, küyme bek köp yol aldi.
Süyimbike atim, Nogay zatim, kayda menim yas devletim,
Köngilim mungli, közim yasli, özim yesir, ulim yetim.
Küyme ketti yogalip, karsigaday kusti alip,
Mendey karipsarasizding akilin, küsin alip.
Bara turip biz yettik Zuya degen kalaga,
Keldi andagi bayar, mirza bizdi körip kalmaga
Barip yetkende zuyaga, anda biz üs kün turduk,
Sikpadik biz bir yerge, küyme isinde oltirdik.
Annan kettik Meskuv ge, körip safar mecnetin
Yesir bolip baramiz, körmey dünya ziynetin
Köp zamanlar barganda, Meskuv ge barip yettik.
Bu baktisiz baslarga ne bolar dep biz küttik.
degen bir oringa elttiler.
Biraz karap turgannan bizdi yurtka kirittiler.
Kirgen yurtka karavil koydilar bir on kisi,
Sigarmaydilar, yüritpeydiler, kiritpeydiler bir kisi.
Kün de oza, tün de oza, kaygidan denim sizlay.
Eki boyar kelgen bir kün, birisi dep kol soza.
Yesir bolgan ne sara? Kozgaldim men kaygira,
Balam minan ekevimizdi kayda olar alip bara?
Barip kirdik ken yurtka, isinde oning hansaray
Köp kisiler yiyilgan, bariside bizge karay
Padisah ta munda özi, mag aytadi bir sözdi:
Dep sonda balamdi kolimnan aldilar,
Yesirlikten yangan edim, tagi otka saldilar.
Esittim men balamdi poplar alganlar dep,
Akili da yok sabiydi dinnen sigarganlar dep.
Süyimbike atim, Nogay zatim, kayda menim yas devletim,
Közim mungli, közim yasli, kaldim yalgiz, yesir, yetim.
Men ketkende kündesim dep
Özine er kaygirip, bolayak bolgan hanbike.
Halk minan kengesip, Astrahandan han algan,
Özim kenem keniz eken, ati yadiger bolgan,
Kündesim hanga bargan, Kazandi tutaman dep,
Düniya aytkan:, dep.
Sol yilda ol meni de padisah berdi bir hanga,
Kasimdagi Seyhalige, Kazanga düspan yaka.
Meni alip sogiska emre boldi barmaga,
Meskuvlermen birge kazandi özine almaga.
Süyimbike atim, Nogay zatim, kayda menim yas davletim,
Kazanim yok, köngilim mungli, mutalmay es hasretim.
Seyhaliler barganlar, Kazandi özine alganlar,
Meni satkan mirzalarding basin yerge salganlar,
Yadiger minen kündesim tagida kolga tüsken,
Meni yandirgan otka özide yahsi pisken.
Karip balam Ötemis te alti yasina yetti,
Yalgan dünyadan ötti, onnan bir kaygim bitti.
Dünyaga kelgen adem kaygi körmey turmaydi.
Düniyada sat yürgenning de topraktir akir orini.
Süyimbike atim, Nogay zatim, kayda menim yas davletim,
Kördim mecdet, sektim azap mutilamaydi es hasretim