SÜYEMEN
Raşit Aşki Özkırım
Canık betli, az mıyık,
Közcükleri bek kımık,
Manlayı ken, hem çıkık,
Tatarnı bek süyemen.
Ergenekonda bolgan,
Altın Ordu’dan kalgan,
Çiğitlikmen atalğan,
Tatarlığım süyemen.
Doğudan atka mingen,
Güçmen zorluknu yengen,
Cavnı cürekten etken,
Öz tatarnı süyemen.
Boran bolup sel olğan,
Alplerde arslan urğan,
Acunda Han tanılğan,
Tatar seni süyemen.
Öz soyum tatarlığım,
Canım, kanım barlığım,
Kaydasın Erhanlığım,
Men seni bek süyemen.
Kıdırdım colğa tüştüm,
Yurttan yurtka avuştum,
Çok yollardan adaştım,
Öz yurnu bek süyemen.
Azavdan bir cekirdim,
Çonğarda pek sekirdim,
Salğırdan bir suv içtim,
Kırım seni süyemen.
Kerişte saban aydap,
Yalı’da alma saylap,
Çatırğa atım baylap,
Atay yurdum süyemen.
Kefede arba cektim,
Tav otuz sudak kettim,
Yaltağa cuvuk cettim,
Eşsiz yurtum süyemen.
Kezlevğe dertli bardım,
Cıllı balçıkka daldım,
Savlığım andan aldım,
Kırımnı men süyemen.
Bahçesaray, Akmescit,
Bilgi yoluna keçit,
Anda Ar binbir çeşit,
Kırım’nı bek süyemen.
Kay bir yağın anayım,
Kay barlığın sayayım,
Kay süyğümnü aytayım,
Dülber yurtum süyemen.
Kırımnın dört çevresi,
Mavi deniz bekçisi,
Cennetnin bir köşesi,
Tuvğan yerim süyemen.
Körmeğen tuyup süyer,
İçimen canıp küyer,
Körğen köz çaşlar töker,
Yeşil yurtnu süyemen.
Tışta kaldım cılayman,
Yurt yolların sorayman,
Ediğemni karayman,
Kırımnı ah!.. süyemen!
7 Ocak 1936
Raşit Aşki Özkırım, TURNAM,
İstanbul, Öz yayınevi, 21 mart 1965.
SAGINDIM
Sagındım köyumdu sızdı sagındım
Bahar, kıştı, cazdı, kuzdu sagındım
Camgur cavmay kurup kalgan zamanda
Esıp savurulgan tozdu sagındım
Balalıkta atarbamız baredı
Collarga cızılgan ızdı sagındım
Bır zamanlar tana baktık mal baktık
Aşıkuyda şay asgan közdu sagıdım
Köp şalıştık mecımekte patosda
Tan atgayşı cutgan tozdu sagındım
Agındın şölu ,der erekten aytgan
Tuzgölunde cıltıran tuzdu sagındım
Koyanını, torgayını, toyunu
Havada suzulgen gazdı sagındım
Aydıklıkte haydı haydı zamanda
Toylarda şalıngan sazdı sagındım
Bikem boldu ballarımdın anası
O kınalı şaşlı gızdı sagındım
VATAN ÖZLEMİ
Canlar sınıq, başlar töben, ölüdayın sarğayıp,
Mañray-mañray cüremiz, bir qozudayın mañrayıp.
Yüz otuz cıl içinde tap negizinden cığılıp,
Çilday tozdıq, darqadıq, cat-cav qaldı sığayıp.
Qaysı taşnı köterip qarağanda astında
Babayımnıñ bir parça süyeginden bar anda.
Toprağıñıñ, taşıñıñ qurbanıman, Vatanım,
Oğurıñda tökülsün bir avuççuq al qanım!
Küldürmege yüziñni süye-süye can berip
Ödemesem aqqıñnı, men ne için tuvğanım?
Anayıma ant içtim yeşil curtqa barmağa!
Can tenimden çıqqance, cavdan açuv almağa!
Şevki Bektöre
Caşlık başka musibet, avesli koymay,
Ölecekmen dünyanın zevkına toymay.
Caşlık başka bir kelir, eki kelmez,
Kaytgıp kelip dünyanın zevkın sürmez.
Çınlap çınçı tuvulman, çınlasam yalmam;
Çınçılarga baş koşup karap ta kalmam.
Ah dedim, vah dedim tizimni kaktım,
Kimden körüyüm, yok eken bahtım.
Ah di, vah di cürer de ölermiz,
Cer bavuru suvuktur, tönülermiz.
Eki Kara koçanay emdi anasın,
Cayrap catkan çeçeknin ber manasın.
Eki Kara Koçanay, tüsleri kunduz;
Cayrap catkan çeçeknin manası yıldız.
Peygamber Efendimiz kadım baskan,
Kudretinden eşyanı çıpsiz askan.
Cetegen yıldız Ülker’den kaber sora,
Ten mezarga kirgende can kayda tura?
Bu ne kadar süyüşmek, bır görüşte,
Ya eren bar soyunda ya ferişte.
Molla tuvul kartbabam, erensız soyum;
Kayda bolsa çaraşır fidan boyum.
Tögerek yıldız töbemde, Ay karşımda;
Türlü kasavetler bar garib başımda.
Cevabından zar boldum, koralmayman,
Bir tüsünü bermesen cüralmayman.
Muzaffer Kırımtay
BARAMAN KOYÜMGE
Aktepe dep saldılar atın.
Bayırları ak, topragı şorak.
Men tuvdum toymadım,
Arada baraman men köyümge.
Men köyümden şıkkanda
Kol salladı terekler
Gurbetlerde ömürler geştı.
Arada baraman köyümge.
Kır şeşmedı kıdıraman,
Dedem şeşmesin coklayman.
Endi caz keliyik
Barayıkman köyümge
Cılap cılap cazdım.
Men sagındım koyümdü
Barbütünler bolganda,
Barayıkman koyümge.
Senede bır ketemen
Az keledı maga.
Otun, topragın kıdıraman
Kaytamayman men gurbetke
Salim babam şeşmesi
Suv tökedı arkamdan.
NOGAY koyüm kaladı,
Ozgarıp arkamdan.
Yazan: Kader TANATAR HOŞGÖREN
KORMEYSİN/KAYDASIN
Şakırtuvsuz toyun bar,
Kozudan avel koyun bar,
Elding astında orun bar,
Men calangaş cerdemen,körmeysin.
Tizilgen töbede şıtım bar,
Taptalgan cerde ızım bar,
Törkünşükte gızım bar,
Kılmısda ınanmapban,Körmeysin.
Casvınız kayırlı bolsun,
Cigen degenin sav bolsun,
Bala üyret meni bilsin,
Kartlardın işindemen, körmeysin.
Ayemdin topragını captım,
Cüzünü berdim atamdın,
Maazini menedim saladın,
Canbetinde cüremen, körmeysin
– 2 –
Kobuz şalıp, kanekiy tebip,
Kozu soyup, kolaba tizip
Cas üylendirip, gız berip,
Toy etip cürümüz, sen kaydasın?
Keyşekler tizdiler töbedi,
Caslar taptadı üytebedi,
Keyşegimiz törkünledi,
Kılmıs berip cürümüz, sen kaydasın?
Kişkiyimizge casav basladı,
Ciyeni kelip, şetten ısladı,
Taa körmepgoysun baladı,
Biz kart bolup cürümüz, sen kaydasın?
Ayendin salası berildi,
Atan ondan avel ketgenedi,
Sol zamandır ses kelmedi,
Seni sorap cürümüz, sen kaydasın?
İSTANBULGA KÖŞÜV
Aylana akkan ak koban
Ayrım ayrım keng togay
Kayda ketıp yoyıldı
Yagasına yayılıp kongan köp nogay
Koban boyu kök ağaş
Ağaş bası burlendı
Töh ay nege ettı
Yaman yalgan dunya basımızda turlendı
Kapıstaman badrajan kara suvda kaynasa
Üyrenmegen yaslar dep bızım nogay ullardı
Patışa tutup kıynasa
Ol zaman da ne etermız?
Eğer patışa yol berse Istanbulga ketermız
Ketsek ne zat etermız
Aylak terıs etermız
Ketkenımız ne taptı?
Mıng uş yuz otuz sanede
Ya hayırga ya şerge dep
Istanbulga halk köştü
Köştü bolsa ne taptı?
Aldıska kelgen karalar
Emşekteğı balalar
Beren kalgır turk yerinde
Yayav yurup suv tappay
Akırında kum taptı
Kayırga dep el köştü
Kayır kaydan tabılsın
Kayır suvga ketken song
El suklangan ak kobandı kaldırıp
Yer yartısı kara dengız kak yarıp
Köp nogayım turk yerıne yetken song
Yayılıp kırda yaşagan
Kımızıman koy yılığın aşagan
Ellerden el ötüp maktalgan
Aytuvlı nogay yurdu tas boldu
Kıl yalavlı kalmık bızge kas boldı
Esap etıp karasang köp saneler avustu
Köbsıngen iyt mırzalar erisıp
Alem maytak, köp nogay, kalım nogay
Avur yurttu tavüstü
Edıl Yayık ekı suv
Bır sanede yayıkkada sıymadık
Yerı yennet suvu serbet
Keşınmege kütınmege kolaylı
Erıkken kun dombaylı
El suklangan ak kobandıng toppa tolu nogaylı
Yeryüzününg körkü dep
Ağaşay bar karagan
Şorkragı şor şor etıp ağagan
Kıyıvlu yağa koban bar
Kobanda ayrı kuyruk saban bar
Kobanda taram taram toğay bar
Toğay tolu nogay bar
Bu ne degen koban tolu el edık
Ne şık yaşay turu edık
Yarlıkban yalgızlık bızge yos boldu
Kalım şerkeş köp nogay
Teng yaşagan tolu koban bos boldu
Azgana kalgan nogayga
Ak kobandan ayırmay
Mavlemız bırge köştü
Savdat alsa bızden
Orıstın ötpeğı azık bolar tınglangız
Mınnan arı bız ketsek karıp kasar
nogayga yazık bolar anglangız.
Nogay şiirler
Nogay şayim sari şay,
Bal şekerden tatli şey.
Nogayimdin asi şay,
Aslarimdin basi şay.
**
Börtüp börtüp kaynagan,
boza tasta oynagan.
Adem işip taymagan,
Nogay şayim sari şay.
**
Kalemperi kokugan,
Burcu tuzu tatigan.
kati kaymak katilgan,
Nogay şayim sari şay.
**
Nogay şayim sari şay,
Denge derman dari şay.
Nogayimdin asi şay,
Aslarimdin basi şay.
Yerim menim
Kara yerdi tamir edip,
atam-anam tapkan yerim,
kara yerdi kabir etip,
babalarim yatkan yerim.
yerim menim-yerim menim.
Balam menım
Balam menim, aq bala,
Aq bizavvdi baq bala,
Aq bizawdi baqpasan – aw,
Qaymaq saga yoq bala.
Aydaydüw balam, ay dasi da,
Qaşan tiyer paydasi?
Yaz tiymese, küz tiyer-aw,
Yarli kastin allasi.
**
Menim bebem bel türsin,
Bebem qoyan keltirsin,
Ooyaninnan ayirilip,
Yolda yilap altirsin,
Biyisin, baia, biyistn,
Beline sasi kuyilsin,
Aq terektin astindan,
Qart atasi da kelsin,
Kalempirdin kasinman
Qart ayesi de kelsin,
Beline kiliş baylagan
Beş agasi da kelsin.
NOGAYIMA
Calangaş ayaklarman cuvurdun ma tarla tarla?
Esittın me taylak topraktın, dertlı karttın sesını?
Cılaytaan bikelermen, kart kutgaman şıktın ma bır cavun duvasına?
Boz bulanık şeşmelerde şomundun ma?
Kulagındı berdın me tavdan kelgen sıyırlarga?
İpek namazlıktın üstündey bolup, huzurman toktadın ma toprakta namazga?
Bılesın me avulda tan kararganda şegılır kol ayak ortalıktan…
Şıraktay bolup bır ay tuvar karanlıkta sapsarı…
Bozlaktay bolup dolaşır kapılardı, terezelerdı baka seslerı, it ulumaları…
Süt kokur, tezek kokur aşenelerı…
Kalakay kokur pırın şetlerı.
Albaslı masallarını tınlıyatırganda ürperıp, tandır basında uyuklap kaldın ma heş?
Kıstın künü küredin me ütebedekı karlardı?
Kördün me talazdı, savurataan tıpıdı?
Süvüttü kavlatıp, şıgarttın ma düdugundu?
Tavlardan bugum bugum şapten topladın ma heş?
Caz aksamları “ay kördüm” dep bakırdın ma?
Cuvurdun ma tesık şarıkban şayırlıkta?
Tolu cavyatırganda karadın ma, akandın tıtregen kollarına?
Bazlamaga sarımay cagıp cedın me heş?
Şeklın şemalın heş makılıma catbadı.
Söylegen lafların bızım lafımız tuvul.
Başka şeşmelerden tolturgansın tostakayındı.
Cüregınde nakış cok, sızlavın cok bızge usagan.
Bulutlar rahmetını kesbeden avur avur;
cemaat selamını esırgemeden;
ızgıp ket ışımızden…
o noğayım! sensiñ halkım!
menim yürek yanımda!
sawlay menim noğayım
şaşırağan Kıralda!
KALAY YÜREK AWRIYDI
SOSI YESKE KELGENDE!
OH SEN HALKIM! nOĞAYIM!
BEK SÜYİKLİ SEN MAĞA!