KIYEV KAPAMA
Necdet ÖZEN
Oturgan, yaşagan kisileri azalgan, kış kelgende birevler kalmay, cazdın künü biraz kisisi köbüygen köyümde; Perşembe baslap Pazar künü pitken toylar da coytulup ketti.
Bu toylardakı adetlerimizden birevi de toydun son künü Pazar keşesi kiyevdin, kalayık üyüne aketilip kapatılmasıdır:
Dört kün yasalgan toyda kiyev özlerindin üyünden şıgıp, bir tuvganındın üyüne keter, bu üydün bir üşküyündeki eşyalar köterilir. O üşküyde dört kün caslar kirip şıgıp, kiyevmen barabar bolurlar. Anavbir üşküyde tösevli bolur, onda da kiyevmen akranları catıp tururlar. Boşaltılgan üydün işkerdeki töbesinde bir şüyge arkan baylap cergeşek uzatır, bu arkanga kız yaktın cibergen şevre, grep, marama day şiylerdi baylarlar, o ga ŞUBURTMA dep aytarlar.
Kiyevdin kapalayık keşesi yassı bolgan son kiyev kaşkan üyge caslar cıyılıp tösevli üşküyde oturur, anavbir üşküyde de kiyev bala kiyinir. Bu arada caslar da epsi barabar:
-Kelsin kelsin kiyev bala kelsin, kelmiyik bolsa kaber bersin, derler. Anavbir üşküyde onun kasındakı birkaş cas da:
-Anımına anımına keleyatır, köyleksesin kiyeyatır, dep aytar.
Kiyevdin kiyiyik şiylerindin epsi bılay aytılıp pitken son kiyev kiyinip caslardın kasına kelgen de bir oturak, sandalyediy birşiyge oturur, eki cagına kollarına işlemeli şevre baylagan, birer mum algan eki bala mumlardı cagıp tigilirler. Onlarga MUMŞIRAK derler. Kiyevdin kasına belber kelip tıraş etmege baslaganıman, üyerde bolgan caslarda ilayi aytarlar (Esimde kalgan gadarıman ilayi şulay edi):
-Allah adı dillerde sevgisi gönüllerde.
Şu korkulu yerlerde diyelim ya hu
-Allah adı uludur sevgilisi kuludur.
Müminlerin yoludur diyelim ya hu
Aytılgan ilayi taga köp. Başka ilayiler de bar edi ama menim esimde bu gadarı kaldı.
Tıraş pitkenşek eki bala şamşırak tutar, ilayiler aytılır. Tıraş pitip belber ketken sora işkerge kiyevbas kirer. Kiyevbas üylü kisilerden birevi bolur ama ondan başka üylü kisi bolmay kosulganlardın epsi üylenmegen caslardan bolur. Kiyevbas bir depter aşıp CÖTKÜRÜNÜZ bakalım degende, üyerdeki caslar vakıtına köre şıgarıp para berirler. Kiyevbas da onlardı atıman bir de karşısına bergen parasıman yazar sora kiyevge berir.
Caslardın epsi kiyevmen kiyevbastı aralarına alıp, kiyevdin kapatılayık üyüne taman cürüp keterler. Üyge cuvuklaganda yene esimde kalganınday şu dürküdü epsi bir avuzdan aytarlar:
Biz Ural’da yaşaymız, aşuvre aşaymız.
Aşamaga as tabalmay, pasuvle aşaymız.
Biz Ural’da yaşaymız, pasuvle aşaymız.
Ne tüs kaldı, ne şıray… Ölüge usaymız.
Tırnavuşum senegim armanda kaldı
Bas bermegen aygırlarım Ural’da kaldı.
Sarımsagım soganım tarlada kaldı
Balalarıma askan kazan oyşakta kaldı.
Azbarlardın tögeregı kalav, azbarga kirmek üşün de porta kapısı bolur. Kapıga kelgende caslar azbarga kirmiy tısyakta kalır. Azbarga kiyevbas man kiyev kirerler. Kelinmen kiyevdin kalayık üylerindin aldına, azbarga bikeler, üylü akaylar, kartlar tögereklesip tigilirler. Kiyevmen kiyevbas bunlardın kolun öber, ondan sora kelindin bolgan odadın kapısın cengelerden birevi aşar, kiyevbas man kiyev işkerge kirerler. Tısyakta köydün ocası duva eter, üyerdekiler epsi amin degen son konakbay birkaş casman kız, akaylarman bikelerge meşrepemen şerbet dagıtırlar. Kiyevbas da kiyevdi üşküyde kelinge teslim etken son savluk tilep üyden şıgar. Kiyev kapama da bılay piter edi.
03 Kasım 2007
Köyüm Rıfkıye’de hatırımda kalan damat kapatılması geleneğimiz bu şekilde olurdu. Hatırlayamadığım bölümler vardır. Bu konuda daha başka hatırası olanlar varsa geleneklerimizi canlı tutmak ve bizden sonraki gençlerimize unutturmamak için yazmaları iyi olur düşüncesiyle hepiniz sav bolup savlukman kalınız.
Necdet ÖZEN
Aktepe (Rıpkıye) – Alpu – ESKIŞEHIR